Reframing Groente- en Fruitafval
Rijkswaterstaat

Groente- en Fruitafval (GF): ‘vies’ wint van ‘nuttig’
De landelijke doelstelling is dat in 2020 75% van het huishoudelijk afval wordt gescheiden. Het van groot belang dat we zorgvuldiger omgaan met waardevolle grondstoffen dan we nu doen, met als stip op de horizon een circulaire economie en samenleving in 2050. Als alle bewoners hun organisch afval (Groente-, Fruit- en Tuinafval) gescheiden inzamelen waardoor het een nuttige en hoogwaardige toepassing kan krijgen, is dat een grote stap in de goede richting. Het inzamelen van tuinafval lukt doorgaans wel, maar het probleem is dat veel bewoners het bewaren van Groente- en Fruitafval (te) vies vinden. Bewaard GF is nat en het stinkt, veroorzaakt maden en fruitvliegjes — kortom, het is de minst geliefde grondstofstroom in de keuken. Om er snel vanaf te zijn, gooien bewoners dit bij het restafval. Gemeenten communiceren over het nut van GF scheiden, maar dit werkt onvoldoende. Met ‘het is nuttig want het wordt compost’ vraag je bewoners om zich over huidige vervelende stank en vliegjes in hun eigen keuken heen te zetten, ten bate van toekomstig voordeel ver van huis. Dat is veel gevraagd! Maar als deze boodschap niet effectief is, welke boodschap zou dan wél een verschil kunnen maken?

Nieuwe invalshoeken
Aan de hand van de ‘reframing’ methode van Kees Dorst hebben we verschillende frames ontwikkeld voor GF. ‘Reframing’ is een een effectieve werkwijze om nieuwe invalshoeken te genereren voor een vastgelopen vraagstuk. Dankzij deze nieuwe frames benader je een oud probleem op een frisse manier, en dat schept weer ruimte voor innovatieve oplossingen. In dit project zijn we tot drie frames gekomen voor GF:

  • Stel dat we GF benaderen als… een stadium in een natuurlijk proces, zoals bij de rijping/fermentatie van kwark, bier en sojasaus.
  • Stel dat we GF benaderen als… iets wat er gewoon bij hoort, zoals je ook gewoon hondenpoep opruimt bij het uitlaten.
  • Stel dat we voedsel gaan zien als het fijne bijproduct is van GF, zoals bij de herwaardering van wei* is gebeurd. (*bijproduct van kaas-productie)

Welke lessen kun je dan leren uit de gebruikte analogie? Vervolgens gebruikten we de frames als uitgangspunt voor geïnformeerde speculatie: als we er op die manier tegenaan kijken, wat zou er dan veranderen ten opzichte van nu? Waar merk je dat aan en hoe ziet dat eruit? Wat betekent dat voor bewoners, voor inzamelaars, verwerkers, boeren, supermarkten, of nieuwe andere partijen?

Van reframing naar verandering
In de loop van het jaar wil de opdrachtgever in workshops met communicatiemedewerkers van gemeentes aan de slag met ‘reframing’ van GF. Daarin wordt mede de vertaalslag gemaakt tussen het doordenken van scenario’s en de toepassing van de frames: wat is haalbaar en aantrekkelijk om te testen en uit te voeren? Hoe zien mogelijke interventies eruit? Wat is er nodig om de nieuwe manier van kijken eigen te maken en door te voeren in het hele systeem? Welke kansen biedt deze verandering? Welke nieuwe partijen verschijnen er op het speelveld? Het beantwoorden van deze vragen helpt om frames en concepten te ontwikkelen en zo het vastgelopen probleem van GF open te breken en tot nieuwe benaderingen te komen voor GF. Met uiteindelijk doel: betere GF-scheiding door bewoners.